Wie na een stormwandeling langs de Belgische kust tussen de schelpen speurt, maakt soms kans op een bijzondere vondst: een zeester. Voor kinderen en volwassenen blijft het een fascinerend dier. Maar wat zijn zeesterren eigenlijk? Welke soorten komen voor in onze Noordzee? En waarom zijn ze zo belangrijk voor het ecosysteem?
Laten we er samen induiken.
Wat is een zeester eigenlijk?
Een zeester is geen vis. Ondanks de naam behoort ze tot de stekelhuidigen (Echinodermata), net zoals zee-egels en zeekomkommers.
Typische kenmerken:
- Meestal 5 armen (maar soms meer)
- Een centrale schijf in het midden
- Honderden kleine buisvoetjes aan de onderkant
- Een huid met kleine stekels
Die buisvoetjes gebruiken ze om zich voort te bewegen, voedsel vast te grijpen en zelfs om prooien open te trekken.
Welke zeesterren vind je aan de Belgische kust?
Hoewel onze kust vooral zandstranden heeft, leven er in de Noordzee verschillende soorten.
1. De gewone zeester (Asterias rubens)
Dit is veruit de meest voorkomende soort.
Herkenning:
- 5 armen
- Oranje, rood, paars of bruin
- Tot 30 cm groot
Ze leeft op zand- en schelpenbodems en komt vaak voor bij mosselbanken. Na stormweer spoelen er soms exemplaren aan.
Bijzonder weetje:
Ze kan haar maag naar buiten stulpen om een mossel van binnenuit te verteren.
2. De kleine kamzeester (Astropecten irregularis)
Een minder opvallende soort die vaak ingegraven zit in zand.
Kenmerken:
- Platte vorm
- Lichtbruine kleur
- Kortere armen
Na zware stormen kunnen ze massaal aanspoelen.
3. De doornige zeester (Marthasterias glacialis)
Minder algemeen bij ons, maar aanwezig in de Noordzee.
Kenmerken:
- Groter formaat
- Duidelijke stekels
- Vaak blauwgroene tinten
Ze leeft meestal in iets diepere wateren.
4. Brokkelsterren (geen echte zeesterren)
Officieel géén zeester, maar een verwante soort. Ze worden vaak in grote aantallen aangespoeld, daarom dat wij er zo veel vonden op het strand na een stormachtige dag.
Verschil:
- Dunne, slangachtige armen
- Klein centraal schijfje
- Veel beweeglijker
Ze behoren tot een andere groep binnen de stekelhuidigen.
Hoe leven zeesterren?
Zeesterren zijn roofdieren. Hun favoriete voedsel:
- Mosselen
- Kokkelsoorten
- Andere schelpdieren
Ze gebruiken hun buisvoetjes om een mossel langzaam open te trekken. Daarna schuiven ze hun maag naar buiten en verteren hun prooi buiten hun lichaam.
Ze ademen via kleine structuren op hun huid en hebben geen hersenen zoals wij die kennen, maar een zenuwstelsel dat hun bewegingen coördineert.
Waarom zijn ze belangrijk voor het ecosysteem?
Zeesterren spelen een cruciale rol in de Noordzee:
- Ze reguleren mosselpopulaties
- Ze helpen bij het in balans houden van het bodemleven
- Ze zijn zelf voedsel voor bepaalde vissoorten
Als toppredatoren op de zeebodem houden ze het ecosysteem gezond.
Wanneer vind je ze aan het strand?
De meeste kans maak je:
- Na stormweer
- In herfst en winter
- Bij laagwater
- Tussen schelpenbanken
Let op: veel aangespoelde zeesterren zijn al gestorven door uitdroging.
Wat doe je als je een levende zeester vindt?
Belangrijk:
- Laat levende zeesterren niet lang op het strand liggen.
- Zet ze voorzichtig terug in zee.
- Neem ze niet mee naar huis.
Ze drogen zeer snel uit en kunnen niet overleven buiten water.
Educatief voor kinderen
Een strandwandeling is een perfecte kans om kinderen iets bij te brengen over:
- Biodiversiteit
- Het Noordzee-ecosysteem
- Respect voor zeeleven
- De invloed van stormen en getijden
Een simpele vraag als “Hoe eet een zeester?” opent vaak een hele wereld van verwondering.
Tot slot
Zeesterren aan de Belgische kust zijn misschien geen dagelijkse vondst, maar ze maken elke strandwandeling spannender. Ze tonen hoe rijk en complex het leven onder het wateroppervlak is.
De volgende keer dat je langs de branding wandelt, kijk dan eens wat beter tussen de schelpen. Misschien ligt er een stukje Noordzee-biologie op je te wachten.
