De band tussen de Belgische kust en casino’s gaat meer dan 170 jaar terug. Wat begon als een plek voor ontspanning en vermaak groeide in de decennia daarna uit tot een vast onderdeel van het kustleven.
Ook andere badplaatsen volgden. Casino’s en kursalen verschenen langs de kust, verdwenen soms weer door brand, oorlog, sloop of financiële problemen, maar keerden telkens in een nieuwe vorm terug. Daardoor zijn ze meer geworden dan alleen plekken om te spelen. Ze horen bij de geschiedenis van badsteden als Oostende, Blankenberge, Knokke-Heist en Middelkerke, net als de zeedijk, hotels en strandpaviljoens.
Van die eerste houten kursaal tot de huidige casino’s en online varianten bleef de traditie dus opvallend hardnekkig aanwezig aan de Belgische kust.
De Belle Époque-wortels van de kustcasino's
Lang voordat de Belgische kust vol hotels en appartementen stond, trok Oostende al een mondain publiek. Vermaak hoorde er al vroeg bij leven aan zee en het Kursaal groeide uit tot een bekende ontmoetingsplek voor bezoekers. Onder Leopold II groeide Oostende uit tot zijn mondaine zomerverblijf, waar ook prominente buitenlandse gasten verschenen, onder wie de Duitse keizer Wilhelm II en de sjah van Perzië.
Die internationale sfeer was zelfs in de lokale pers terug te zien. De seizoenskrant La Saison d’Ostende publiceerde tijdens de zomer lijsten met bezoekers, hun herkomst en het hotel waar ze verbleven. Zo wist men letterlijk wie er op dat moment in de badstad logeerde. Het tekent hoe sterk status, ontspanning en zien en gezien worden toen met het kusttoerisme verweven waren.
Blankenberge volgde later. Het eerste Kursaal, ontworpen door Léon Malécot en Antoine Payen, stopte in 1884 als Kursaal en werd omgebouwd tot luxehotel. Op 18 juli 1886 werd het nieuwe casino feestelijk ingewijd. De opening was allesbehalve bescheiden: internationale gasten, een banket van twintig gangen, een galabal en vuurwerk maakten er een echt society-evenement van. Wie die periode vandaag wil ontdekken, kan terecht in het Belle Epoque Centrum in Blankenberge.
Vier kustgemeenten, vier van de negen Belgische casinolicenties
Hoe uitzonderlijk die band is, blijkt ook uit de verdeling van de Belgische casinolicenties. België telt negen vergunde o’s. Vier daarvan liggen aan de kust: in Oostende, Blankenberge, Knokke en Middelkerke. De overige vijf bevinden zich in Spa, Dinant, Namen, Chaudfontaine en Brussel. Daarmee ligt bijna de helft van het Belgische aanbod op een kuststrook van nog geen zeventig kilometer lang.
Bij Middelkerke zit daar wel een bijzonder verhaal achter. De oude locatie sloot op 30 juni 2022, nadat de toenmalige concessie afliep. Daarmee kwam tijdelijk een einde aan meer dan een eeuw kansspel-geschiedenis in de gemeente. Lang duurde die onderbreking uiteindelijk niet. De Kansspelcommissie vermeldt inmiddels opnieuw Casino Middelkerke als vergunde kansspelinrichting, met een vergunning die in februari 2024 werd toegekend.
Die vier kustlocaties zijn dus niet alleen restanten van een mondain verleden. Ze maken nog altijd deel uit van het officiële Belgische casinolandschap. Nergens anders in het land liggen zoveel historische steden zo dicht bij elkaar. Juist die concentratie maakt de Belgische kust binnen België bijzonder.
Diezelfde traditie zet zich online voort
De casino-traditie aan de Belgische kust bleek door de jaren heen opvallend veerkrachtig. Branden, twee wereldoorlogen, faillissementen en volledige heropbouw veranderden het uiterlijk van de verschillende locaties soms ingrijpend. Gebouwen verdwenen, kregen een andere functie of maakten plaats voor nieuwbouw. Toch bleef het idee erachter telkens terugkomen: een vaste plek voor spel, entertainment en uitgaan aan zee.
In de afgelopen decennia kreeg die traditie er een nieuwe vorm bij. Naast de fysieke casino’s ontstond een steeds groter online aanbod, waardoor spellen niet langer aan één gebouw of badplaats gebonden zijn. Dat betekent niet dat de oude kustcasino’s hun betekenis hebben verloren. Juist de combinatie laat zien hoe sterk de cultuur zich steeds opnieuw aanpast aan haar tijd.
Wie wil bekijken hoe dat online aanbod er tegenwoordig uitziet, vindt bij het online casino overzicht van CasinoHub verschillende aanbieders en mogelijkheden bij elkaar. Voor spelers werd de toegang daardoor eenvoudiger, terwijl het aanbod tegelijk veel breder en gevarieerder werd. Daarmee staat de online wereld behoorlijk ver af van de houten kursalen uit de negentiende eeuw, maar het principe van voortdurende verandering is opvallend herkenbaar. De vorm veranderde, terwijl de traditie bleef bestaan.
Knokke-Heist, de gastronomische hoofdstad met een casino als buur
Knokke-Heist staat tegenwoordig minstens zo bekend om goede restaurants als om zijn casino. Niet voor niets wordt de badplaats geregeld de gastronomische hoofdstad van de Belgische kust genoemd. Toch hoort het casino al bijna een eeuw bij het decor. Het huidige gebouw aan de Zeedijk werd tussen 1929 en 1931 opgetrokken naar een ontwerp van Léon Stynen en is vandaag opgenomen als bouwkundig erfgoed.
In zijn hoogtijdagen was het veel meer dan een plek om te gokken. De grote zaal trok bekende artiesten en entertainers, onder wie Maurice Chevalier. Ook Richard Tauber, Tino Rossi en Martha Eggerth traden er voor een internationaal publiek op. Concerten, cabaret, opera en recitals maakten het casino tot een belangrijk uitgaansadres voor het mondaine publiek dat Knokke bezocht.
Sinds de jaren negentig veranderde ook de uitbating, maar het casino bleef een vaste buur van de restaurants, hotels en winkels langs de kust. Daardoor lopen twee kanten van Knokke-Heist hier mooi in elkaar over: gastronomie en entertainment, allebei met een lange geschiedenis aan zee.
Blankenberge, wandelen door Belle Époque geschiedenis
Wie Blankenberge te voet verkent, komt de Belle Époque nog op verschillende plekken tegen. Een goed voorbeeld is het Belle Epoque Centrum, gevestigd in drie gerestaureerde villa’s uit 1894 in de Elisabethstraat, vlak bij de Sint-Rochuskerk. Het centrum laat zien hoe Blankenberge rond 1900 veranderde in een populaire badplaats voor de gegoede burgerij.
Ook het casino vertelt een verhaal van afbreken en opnieuw beginnen. Het luxueuze negentiende-eeuwse gebouw raakte na verloop van tijd verouderd en maakte plaats voor een modernistisch pand. Dat huidige gebouw werd tussen 1932 en 1934 opgetrokken naar een ontwerp van onder anderen Léon Stynen Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep het zware schade op, waarna verschillende verbouwingen het oorspronkelijke uiterlijk veranderden.
Dat maakt een wandeling door Blankenberge meer dan een rondje langs strand en zeedijk. Wie goed kijkt, ziet in de architectuur nog altijd hoe sterk toerisme, mondain vermaak en cultuur hier ooit met elkaar verweven raakten.
Middelkerke, een complete gids voor een onvergetelijk verblijf
Ook Middelkerke heeft een verrassend lange geschiedenis. Het eerste houten casino verscheen er in 1891, naar een ontwerp van Alexis Dumont. Lang stond het er niet: in 1896 brandde het gebouw af, waarna in 1898 een nieuwe houten versie verrees. In 1914 volgde een veel groter Kursaal, opnieuw een teken dat Middelkerke zich als mondaine badplaats wilde profileren.
Later werd het casino vooral bekend als entertainmentplek. De Gouden Sirene groeide er uit tot een bekende muziekwedstrijd en de Baccarabeker gaf jong talent een podium. Ook Margriet aan zee werd jarenlang met Middelkerke geassocieerd.
De oude concessie liep in 2022 af, waardoor een tijdlang een hoofdstuk leek te worden afgesloten. Inmiddels is het casino terug in een nieuwe vorm. Voor bezoekers blijft die geschiedenis een interessant onderdeel van een verblijf in Middelkerke: achter de moderne badplaats zit meer dan 130 jaar erfgoed.
Oostende, waar de Belle Époque het diepst wortelde
Van de vier kuststeden heeft Oostende de langste casino-geschiedenis. De stad speelde al vroeg een hoofdrol in de opkomst van mondain vermaak aan zee en bouwde die reputatie in de jaren daarna verder uit. In de Belle Époque kwamen adel, kunstenaars en welgestelde vakantiegangers er samen om te eten, te luisteren naar muziek en vooral ook om gezien te worden.
Die sfeer is vandaag niet verdwenen, al ziet ze er anders uit. Het huidige Kursaal, opgetrokken tussen 1950 en 1952, is een uitgesproken modernistisch gebouw aan de Albert I-promenade en behoort nog altijd tot de bekendste plekken van de stad. Tegelijk speelt gastronomie een steeds grotere rol in Oostende. Dat zie je terug in het aanbod aan restaurants en in beoordelingen zoals het Gault&Millau-rapport over de stad.
Juist die combinatie maakt Oostende bijzonder: architectuur, uitgaan en goed eten liggen er dicht bij elkaar, terwijl de geschiedenis steeds op de achtergrond aanwezig blijft.
Een kust die verleden en heden moeiteloos combineert
Juist die mix van oud en nieuw maakt de Belgische kust zo veelzijdig. Op dezelfde dag kun je langs historische casino’s en Belle Époque-gevels wandelen, een stuk van de kust fietsen en daarna neerstrijken op een terras of het strand. Voor gezinnen zijn er volop attracties en activiteiten, terwijl ook honden op verschillende stranden en in bepaalde periodes welkom zijn.
Daardoor staat de geschiedenis hier nooit op zichzelf. Ze vormt één laag binnen een veel breder kustverhaal van architectuur, toerisme, gastronomie en recreatie. In Knokke-Heist, Oostende, Blankenberge en Middelkerke ligt dat verleden letterlijk naast het dagelijkse strandleven.
Misschien is dat wel de reden waarom deze geschiedenis zo zichtbaar blijft. De casino’s behoren niet alleen tot een afgesloten verleden, maar maken nog altijd deel uit van plekken waar mensen komen fietsen, eten, wandelen, zwemmen en vakantie vieren.
Een traditie die de kust blijft kenmerken
Meer dan 170 jaar na de opening van de eerste houten Kursaal is de band tussen de Belgische kust en casino’s nog altijd zichtbaar. Niet meer precies zoals in 1852, maar wel in gebouwen, verhalen, oude foto’s en de rol die deze plekken nog steeds in hun badsteden spelen.
In die lange periode veranderde bijna alles. Locaties werden groter, verdwenen, kwamen terug en kregen nieuwe functies of uitbaters. Toch bleef de traditie telkens onderdeel van het kustleven.
Juist daarom horen casino’s hier bij meer dan alleen entertainment. Ze vertellen ook iets over hoe de Belgische kust zich ontwikkelde: van mondaine negentiende-eeuwse badplaats tot de veelzijdige vakantiebestemming die ze vandaag is.
